Mist voor de rijzende zon

Mitsubishi stelt het besluit over de toekomst van NedCar voor de zoveelste keer uit.

Geen schroef werd meer aangedraaid op donderdagmiddag, geen stuur aangebracht in een Colt of Outlander. In plaats daarvan haalden vijfhonderd NedCar-mensen met spandoeken de Japanse directeur van de Bornse autofabriek naar beneden. Baas Tetsuro Miki kreeg een petitie waarin de werknemers vragen om een snelle, positieve beslissing over de toekomst van NedCar. Maar is dat wel reëel? De Japanners vinden dat ze acht weken langer nodig hebben om het besluit te nemen. Niet 13 december maar 7 februari wordt bekend of NedCar open blijft of sluit.

Als reden voor de vertraging voert het hoofdkantoor drie redenen aan: de (natuur)rampen in Japan en Thailand, de dure Japanse munteenheid yen en het slechte consumentenvertrouwen in Europa. Maar het is niet uitgesloten dat er nog andere redenen zijn die Mitsubishi niet wil noemen, maar daarover straks meer.

(NATUUR)RAMPEN
De verschrikkelijke tsunami die Japan trof op 11 maart van dit jaar, raakte Mitsubishi niet direct. Op filmbeelden zag je wel Toyota’s en Honda’s drijven, maar de Mitsubishi- fabrieken stonden aan de andere kant van de eilanden. De indirecte schade was wel groot. Toeleveranciers waren wel getroffenen het hele land lag ondersteboven en de bevolking was in shock. Zeker toen als gevolg van de tsunami de kerncentrale in Fukushima het begaf.
Daar kwamen in oktober en november de overstromingen bij in Thailand waar Mitsubishi een grote fabriek heeft. Ook hier werd de Mitsubishi-fabriek gespaard, maar de lokale toeleveranciers niet. Gevolg: een productiedip van 35,6 procent in oktober, vergeleken met dezelfde maand een jaar eerder.

Argumenten van Mitsubishi: de rampen moesten gemanaged worden en daardoor was er even minder aandacht voor de Nederlandse autofabriek. Zwak hoor. Als de meerjaren strategie van Mitsubishi afhankelijk is van het uitblijven van rampen, dan kan de top van het bedrijf beter zichzelf ontslaan om plaats te maken voor competenter management.

DE YEN
De basis voor het voortbestaan van NedCar zijn rekensommetjes. Het is uitstekend dat het Nederlandse bedrijf de allerbeste auto’s maakt van het Mitsubishi-concern. Ook de Japanse top erkent dat. Maar uiteindelijk gaat het om de sommetjes: waar kan de productie het goedkoopst. En dan is het lastig dat een van de belangrijkste grootheden behoorlijk aan het verschuiven is: de wisselkoers euro-yen. Zeven maanden geleden kostten 100 yen 0,81 euro, begin oktober was dat 0,99 euro. Inmiddels zitten we rond de 0,95. Dat is weer iets lager, maar nog altijd bijna twintig procent hoger dan de koers begin april.

Wat betekent zoiets voor NedCar?
De werknemers van de Nederlandse fabriek en de Europese toeleveranciers worden betaald in euro’s. Die zijn dus nu twintig procent goedkoper dan zeven maanden geleden. Erg versimpeld leidt dat tot de conclusie dat de productie bij NedCar op slag 20 procent goedkoper wordt. Tel daarbij op dat Mitsubishi een kleine 10 procent importheffing ontloopt door in Europa te produceren, en je ziet dat het verschil tussen productie in Japan en Nederland al 30 procent is in het voordeel van NedCar. Dan hebben we de transportkosten (dieselprijs) nog niet meegerekend.
Het ziet er niet naar uit dat de euro snel in waarde zal stijgen omdat de eurocrisis nog lang niet is opgelost. Sterker nog: het is de vraag of er op 7 februari nog een euro is. Daar maken zelfs de directeuren van de grootste Nederlandse bedrijven zich zorgen over (zie een pagina eerder). De goedkope euro zou wel eens de reddingsboei kunnen zijn voor NedCar. Of de molensteen, want als de stabiliteit in de eurozone niet voor 7 februari terugkeert, kunnen de Japanners NedCar zomaar een riskant avontuur vinden. Wachten op duidelijkheid lijkt daarom een gerechtvaardigd besluit.

CONSUMENTENVERTROUWEN
We hebben weinig of geen vertrouwen in de toekomst. Vorig jaar november stond het consumentenvertrouwen in Nederland op -10. Dat viel nog mee. Inmiddels staat het op -33. En daarmee zijn we nog redelijk positief binnen Europa omdat het hier economisch iets beter gaat.

De vraag voor Mitsubishi is of mensen met gebrek aan vertrouwen nog auto’s kopen. Het antwoord daarop lijkt: ja! Tot en met oktober waren er al 64.000 auto’s meer verkocht dan in de eerste tien maanden van 2010. (498.000 tegenover 434.000). En 2010 was weer veel beter dan rampjaar 2009 (351.000). Zaten daar Mitsubishi’s bij? Ook daarop past een ‘ja’. In 2011 werden tot dusver 6.166 Mitsubishi’s verkocht. Dat zijn er 994 meer dan een jaar eerder. Maar dat zijn cijfers voor Nederland. In een aantal Europese landen liggen de autverkopen stil. In de eerste helft van 2011 werd 2 procent minder auto’s verkocht in Europa.

Beste prestatie: Mitsubishi.
De Japanners verkochten 28 procent meer auto’s dan in het eerste half jaar 2010. Met andere woorden: het consumentenvertrouwen speelt een rol in de belangenafweging van Mitsubishi, maar dan wel een ondergeschikte. Laag vertrouwen zegt niets over de bereidheid om auto’s te kopen, laat staan om Mitsubishi’s te kopen. Dus is het geen factor waar een wereldspeler zijn lange termijn visie op mag baseren. En daarmee is dit argument ook een heel eind onder het tapijt geveegd.

WAT NOG MEER?
Het blijft natuurlijk de vraag of Mitsubishi alles heeft verteld.Waarschijnlijk niet. Zo is er een taskforce bestaande uit overheden, mensen van NedCar bonden en de ondernemingsraad. Die taskforce is op zoek gegaan naar andere autobouwers of partijen die NedCar ook willen gebruiken. Zeker twee geïnteresseerden zijn gevonden, misschien wel meer. Als bij die ‘derde partijen’ interessante partners zitten, dan zou Mitsubishi wel gek zijn om daar niet wat extra tijd in te steken om de mogelijkheden te onderzoeken. Eerder hebben we al gezien dat NedCar relatief goedkoop kan produceren door de lage euro. Dat geldt ook voor zo’n derde partij. Bovendien zal een externe partij NedCar kunnen gebruiken als een soort uitzendfabriek: heb je gedurende langere periode te veel werk maar wil je in deze onzekere tijd geen nieuwe fabriek bouwen, dan laat je dat werk in Born doen.
Valt het werk weg, dan heb je geen verantwoordelijkheid voor een hele fabriek en het personeel. Dat betekent geen sociaal plannen waar je rekening mee hoeft te houden. Een aanlokkelijk perspectief. Ook voor Mitsubishi, want met zo’n andere partij erbij kunnen de Japaners de algemene kosten drukken.
En hoewel de operationeel directeur van NedCar, Joost Govaarts, ontkent dat die andere partijen reden zijn voor het uitstel, zou dat toch zomaar het geval kunnen zijn zonder dat Govaarts dat weet. Van dat uitstel werd Govaarts immers ook pas op het allerlaatste moment op de hoogte gesteld.

KOSTENBESPARINGEN
Tenslotte blijft het ook vaag wat de overheid kan regelen.Waar andere Europese landen vaak de grenzen opzoeken wat mag, ze zelfs overschrijden, daar staat Nederland erom bekend dat het zich altijd netjes aan de regels wil houden. Dus directe staatssubsidies komen er niet.Wel overwegen landelijke en regionale overheid om mensen via de sociale werkvoorzieningen aan de slag te brengen bij NedCar. Dat is gesubsidieerde arbeid, dus goedkoper. Maar het effect daarvan is zo marginaal dat dat nooit de doorslag zal geven bij het besluit voor Mitsubishi.

CONCLUSIE
De enige zonnestralen die de Japanse mist kunnen doorboren zijn de sterke yen en de komst van een andere opdrachtgever. Op 7 februari moet blijken of dat voldoende is.

CIJFERS OVER NEDCAR
Bij NedCar werken ongeveer 1500 mensen. Jaarlijks maken ze ongeveer 40.000 auto’s. In het topjaar 1999 bouwden ruim 5000 medewerkers samen 262.000 Volvo’s en Mitsubishi’s Het NedCar-personeel heeft vaker twee opdrachtgevers gediend. Van 1991 tot 2004 Volvo en Mitsubishi en van 2005 tot 2006 Daimler en Mitsubishi. Als er geen vervangers komen voor de Colt en Outlander, moet de fabriek eind december 2012 dicht. Alle rampen van de wereld… „Ze gooien alle rampen van de wereld op een hoop en zeggen dat wij dan best een paar weken kunnen wachten. Dat geloof je toch niet.”

Henk van Rees, vakbondsbestuurder FNV Bondgenoten

© Copyright 2011 Media Groep Limburg. Alle rechten voorbehouden.